Orta Doğu’da tırmanan tansiyon global piyasaları sarstı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik atakları ve İran’dan gelen misillemeler, Orta Doğu’da uzun periyodik çatışma risklerini artırırken, global piyasalarda dalgalanmalara yol açtı.

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington idareleri ortasında müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a askeri atak başlattı. İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere kimi bölge ülkelerinde belirlediği amaçlara ataklarla karşılık verdi.

ABD-İSRAİL TAARRUZLARINDA ÜST SEVİYE İSİMLER ÖLDÜ

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst seviye yetkili öldü. İran’a yönelik atakların ne kadar süreceği konusunda değerlendirmelerde bulunan ABD Başkanı Donald Trump, “Şu anda takvim açısından varsayımlarımızın ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini varsayım etmiştik lakin bundan daha uzun müddet devam etme kapasitemiz var. Bunu yapacağız.” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİ

İran İhtilal Muhafızları Ordusu Genel Kumandanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari ise ABD ve İsrail’in taarruzlarına karşılık Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını söyledi. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, başta petrol olmak üzere global ticaretin sekteye uğrayabileceğine dair korkuları artırdı.

KÜRESEL PİYASALARDA DALGALANMA

Bölgede yükselen tansiyon, piyasalarda risk algısının artmasına neden oldu ve global piyasalarda değerli dalgalanmalara yol açtı. Jeopolitik tansiyon, savunma ve güç üzere kesimlerdeki şirketlerin paylarını üst çekerken, hava yolu ve turizm üzere dallarda ise satış baskısı yaşandı.

ABD PİYASALARI DÜŞÜŞLE AÇILDI, TOPARLANDI

New York borsası, Orta Doğu’daki çatışmalara ait telaşlarla pazartesi gününe düşüşle başladı. Gün içinde dalgalı bir seyir izleyen ABD piyasaları, yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle haftanın birinci süreç gününü karışık seyirle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana geriledi. S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,36 artarak 22.748,86 puana çıktı. Piyasalarda “korku endeksi” olarak bilinen ve S&P 500’deki dalgalanmayı gösteren VIX Endeksi gün içinde 25’in üzerine çıkarak 3 ayın doruğunu görmesinin akabinde 21,5 düzeyine geriledi.

AMERİKAN HAVA YOLU ŞİRKETLERİ GERİLEDİ

Orta Doğu’da yükselen tansiyondan en çok etkilenen dallar ortasında bölgede uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı. Amerikan hava yolu şirketlerinden Delta’nın payları yüzde 2,2, United Airlines’ın payları yüzde 2,9 ve American Airlines’ın payları yüzde 4,2 bedel kaybetti.

SAVUNMA VE GÜÇ PAYLARINDA YÜKSELİŞ

Savunma sanayii şirketlerinin paylarında ise yükseliş görüldü. Amerikan savunma şirketi Lockheed Martin’in payları yüzde 3,3, RTX’in payları yüzde 4,7, Northrop Grumman’ın payları yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions’ın payları yüzde 5,3 paha kazandı. Petrol fiyatlarındaki ivmeyle güç şirketlerinin payları de yükselirken, Exxon Mobil’in payları yüzde 1,1, Chevron’un payları yüzde 1,5, ConocoPhillips’in payları yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum’un payları yüzde 2,1 arttı.

AVRUPA BORSALARI DÜŞTÜ

Avrupa borsaları gün uzunluğu kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Kapanışta gösterge endeks Stoxx Europe 600 yüzde 1,65 bedel kaybıyla 623,36 puan oldu. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2 azalarak 10.780,11, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97 gerileyerek 46.280,4, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 düşerek 8.394,32 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 bedel kaybederek 24.672,4 puandan kapandı.

AVRUPA’DA TURİZM VE HAVACILIK BASKI ALTINDA

Savaşın yayılma kaygısı Avrupa’da en çok seyahat ve turizm dalını vurdu. MDAX endeksinin en zayıf performansını sergileyen turizm şirketi TUI yüzde 9,9 paha kaybederken, Almanya’nın bayrak taşıyıcı hava yolu şirketi Lufthansa’nın payları yüzde 5,2 geriledi. Lufthansa, bölgedeki riskler nedeniyle cumartesi gününden itibaren Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını duyurmuştu.

JPMorgan analisti Harry Gowers, yayımladığı tahlilde İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını direkt tehdit ettiğine dikkati çekti. Gowers, uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar, tırmanan petrol fiyatları ve düşen talebin yatırımcı iştahını azalttığını vurguladı.

AVRUPA SAVUNMA SANAYİİ PAYLARINDA KARIŞIK SEYİR

Bölgedeki askeri hareketlilik, savunma sanayii paylarına başlangıçta güçlü bir ivme kazandırdı. Alman savunma teknolojileri üreticisi Hensoldt yüzde 4,9, şanzıman üreticisi Renk ise yüzde 3,6 paha kazandı. İngiliz BAE Systems payları yüzde 6,1 ve İtalyan Leonardo payları yüzde 2,5 artış gösterdi. Öte yandan, Rheinmetall payları, gün içindeki yararlarını geri vererek kapanışta yaklaşık yüzde 2,2’lik bir düşüşle piyasa ortalamasının altında kaldı.

LOJİSTİK VE DENİZCİLİKTE NAVLUN HAREKETLİLİĞİ

Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınmasıyla birlikte navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentisi, Avrupalı denizcilik şirketlerine talebi artırdı. Konteyner nakliyecilik devi Hapag-Lloyd’un payları yüzde 6,35 yükseldi. Misal formda Danimarkalı denizcilik devlerinden Maersk’in payları de yüzde 7,61 kıymet kazandı. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini süresiz olarak durdurduklarını açıkladı. Analistler, Avrupalı yatırımcıların reaksiyonunu “temkinli ve ölçülü” olarak nitelendirdi. Piyasalarda, çatışmanın kısa müddetli olacağına dair beklentinin hala korunduğu tabir edildi.

BIST 100 YÜZDE 2,71 GERİLEDİ

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 paha kaybederek 13.346,43 puandan tamamladı. Güne yüzde 5,32 azalışla 12.987,42 puandan başlayan BIST 100 endeksi daha sonra kayıplarının bir kısmını telafi etti. Ana bölüm endekslerinden teknoloji endeksi yüzde 4,4 yükselirken, hizmetler endeksi yüzde 2,7, sanayi endeksi yüzde 2,6, mali endeks yüzde 4,7 geriledi.

Alt kesim endeksleri ortasında yalnızca yüzde 0,09’la ticaret ve yüzde 0,02 ile kimya petrol plastik kazandırdı. En çok kaybettiren ise yüzde 7,43 ile bankacılık oldu. Ulaştırma ve turizm endekslerinde de yüzde 5’in üzerinde düşüşler görüldü. BIST 100 endeksindeki düşüşe rağmen teknoloji şirketlerinden Altınay Savunma’nın payları yüzde 8,3, ASELSAN’ın payları yüzde 5,6, ticaret endeksine dahil Gen İlaç’ın payları yüzde 4,9, kimya petrol, plastik şirketlerinden Petkim’in payları yüzde 3,2 ve Tüpraş’ın payları yüzde 2,9 yükseldi.

Ulaştırma şirketlerinden Türk Hava Yolları’nın payları yüzde 6, Pegasus’un payları yüzde 5,8, Çelebi Hava Servisi’nin payları yüzde 5,7, bankacılık şirketlerinden Türkiye İş Bankası (C)’nin payları yüzde 6,7, Akbank’ın payları yüzde 8,2, Şekerbank’ın payları yüzde 8,2, Garanti BBVA’nın payları yüzde 8,6, Yapı ve Kredi Bankası’nın payları yüzde 8,7 geriledi.