İran’da Okula Düzenlenen Akında 156 Kişi Hayatını Kaybetti

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

UYARI: Bu haber, çocukların vefatına ait üzücü ve sarsıcı anlatımlar içeriyor.

Amaineh Nademi, eski okulundan geriye kalanların arasında dikkatle yürüyor. Kırık dökük beton kesimleri, hasar gören üst kattan düşecekmiş üzere aşağı sarkıyor. Birkaç sınıf hâlâ ayakta; parlak renkli duvarları, boyanmış balon ve çiçeklerle süslü.

33 yaşındaki öğretmen, eskiden neyin nerede olduğunu tam olarak biliyor: Kız öğrencilerin sınıfları üst katta, erkek öğrencilerinki alt kattaydı. Müdürün odası ve mescit de buradaydı.

İran’ın güneyindeki küçük Minab kentinde bulunan Şecere-i Tayyibe İlkokulu’nda birinci sınıftaki kız öğrencilere ders verdiği sınıftan geriye ise sırf enkaz kaldı.

28 Şubat’ta, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hücumlarının başladığı birinci saatlerde okulun vurulması, sıradan bir Cumartesi sabahını savaşın en büyük trajedilerinden birine dönüştürdü. Bu, birebir vakitte savaş boyunca tek seferde en fazla sivilin hayatını kaybettiği atak oldu.

Minab Savcılığına nazaran taarruzda, aralarında 120 çocuk ile gebe bir bayan ve doğmamış bebeğinin de bulunduğu toplam 156 kişinin öldüğü doğrulandı.

Uzmanlar, kanıtların okulu ABD güçlerinin vurduğuna işaret ettiğini söylüyor. Okul, uydu manzaralarına nazaran birkaç sefer vurulan İran Devrim Muhafızları Ordusuna ilişkin bir yerleşkenin çabucak yanında bulunuyor.

ABD atağın sorumluluğunu üstlenmedi. Lakin Amerikan basınında yer alan haberlerde, askeri soruşturmayı yürüten yetkililerin akının büyük olasılıkla ABD güçleri tarafından kazara düzenlendiği sonucuna vardığı belirtildi.

Burada yaşananların acısı hâlâ çok taze.

Öğretmenler, her gün okulun bulunduğu yerde dua ettiklerini söylüyor.

Kurtarma grupları de hayatını kaybedenlerin kalıntılarını aramayı sürdürüyor.

Üst katın büyük kısmı alt katın üzerine çökmüş durumda. Amaineh, buraya artık okul denemeyeceğini söylüyor:

“Burası sadece mevtin, üzüntünün ve burada dökülen kanın kokusunu taşıyan duvarlardan ibaret.”

İranlı yetkililer okulu ziyaret etmemizi bilhassa istedi.

Onlara nazaran burası, Washington’ın İran’ın askeri ve güvenlik yapılanmasını gaye alan bir operasyon olarak sunduğu harekâtın gerçekte sivillere nasıl yıkıcı bir bedel ödettiğinin delili.

‘Hepimiz havaya savrulduk’

Amaineh, okul gününün her zamanki üzere başladığını anlatıyor.

Ramazan ayı olduğu için çocukların Kur’an okumak üzere mescitte toplandığını, akabinde öğrencilerine Fars alfabesinin yeni bir harfini öğretmeye başladığını hatırlıyor.

Ancak savaşın birinci atakları İran’ın farklı bölgelerinde yaşanırken okul müdürü okulun kapatılacağını duyurmuş. Öğretmenler de velilerle bağlantıya geçerek çocuklarını almalarını istemeye başlamış.

Amaineh, okulun yakınlarında birinci patlama sesini duyduğunda birinci sınıftaki 15 öğrencisinden sadece beşinin üst kattaki sınıfta kaldığını söylüyor. O sırada koridorda olduğunu ve çocukları almak için sınıfa koştuğunu anlatıyor:

“Tam dışarı çıkmak üzereyken bir füze okula isabet etti. Bir şey benim ve öğrencilerimin başına çarptı; hepimiz havaya savrulduk.”

Ardından sınıfı yoğun siyah duman kaplamış:

“Kollarımda tuttuğum öğrencileri bile göremiyordum. Nefes alamıyorduk.”

Amaineh, öbür bir patlama daha duyduğunu; çığlıkları, çocukların ağlamalarını ve akabinde okulun “bir anda büsbütün yıkılmasını” hatırladığını söylüyor.

“Benden ve öğrencilerden kan akıyordu” diye ekliyor.

Duman kısa müddetliğine dağıldığında yaralı çocukları aşağıdaki insanlara uzattığını, akabinde ateşin ve enkazın arasından geçerek okulun kapısına gerçek ilerlediğini anlatıyor.

Orada kalabalık bir veli kümesiyle karşılaşmış.

Birçoğu, ayakkabılarını giymeye bile fırsat bulamadan okula koşmuş.

Şok ve kafa karışıklığı içinde binadaki herkesin çoktan dışarı çıktığını düşündüğü için velilerin sebep okula gerçek koştuğunu anlayamadığını söylüyor:

“Hepsinin enkaz altında kaldığını bilmiyordum.”

Amaineh altı yıldır bu okulda birinci sınıflara ders veriyordu.

O gün hayatını kaybeden öğrencilerinin ve meslektaşlarının isimlerini sıralıyor: Annesiyle birlikte merdivenlerde öldüğünü söylediği birinci sınıf öğrencisi Adrina, ikinci sınıftaki Fatemeh ve aralarında alfabeyi öğrettiği altıncı sınıf öğrencilerinin de bulunduğu daha birçok çocuk…

Okul müdürü, müdür yardımcısı, beden eğitimi öğretmeni ve Kur’an öğretmeni de hayatını kaybedenler arasındaydı.

‘Oğlumu bulun’

Saldırıdan birkaç dakika sonra acil yardım takımları olay yerine ulaşmaya başladı.

İran Kızılayında misyon yapan Reza Beşarati, olay yerine ulaşan birinci kurtarma vazifelileri arasında olduğunu söylüyor.

Çocuklarını bulmak için çaresizce okula koşan aileler sebebiyle etraftaki yolların araçlarla dolduğunu anlatıyor.

Minab küçük bir kent.

Reza, kalabalığın arasından geçip enkaza ulaştığında tanıdığı insanları, hatta kendi akrabalarından kimilerini gördüğünü söylüyor.

“Belki hayatta kalan biri vardır diye insanları aramaya başladık. Fakat ne yazık ki kimse hayatta değildi.”

Reza, hayatını kaybedenlerin vücutlarının fecî biçimde parçalandığını anlatıyor:

“Bazen sadece bir el, bazen sadece bir bacak buluyorduk… Kimsenin vücudu bütün değildi.”

Birçok ailenin çocuklarını ayakkabılarından ya da kıyafetlerinden teşhis ettiğini de ekliyor.

Reza’nın akrabalarından biri, arama sırasında “Ne olur çocuğumu, oğlumu bulun” diye yalvarıyormuş.

“Ona oğlunun hayatta olmadığını söyleyemedim. Hepimiz sırf ağlıyorduk.”

Reza, çöken binada arama yaparken gördüğü görüntüleri zihninden çıkaramadığını söylüyor:

“Birkaç gün uyuyamadım. Gözlerimi kapattığımda, burada gördüklerim aklıma geliyor.”

Saldırı soruşturuluyor

Saldırının detayları ortaya çıkmaya başladığında ABD Başkanı Donald Trump, herhangi bir delil sunmadan evvel İran’ı suçladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ordunun olayı soruşturduğunu ve ABD güçlerinin “sivil amaçları hiçbir vakit gaye almadığını” söyledi.

Daha sonra, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı dışından bir subayın yöneteceği daha üst seviye bir soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Trump idaresi soruşturmanın bulgularını hâlâ kamuoyuyla paylaşmadı.

Birçok Amerikan medya kuruluşu, ABD ordusunun soruşturması hakkında bilgi sahibi şahıslara dayandırdığı haberlerinde, birinci bulguların okulun askeri bir tesisin kesimi olarak kıymetlendirilmesine ABD Savunma İstihbarat Teşkilatının sağladığı yeniliğini yitirmiş bilgilerin yol açmış olabileceğini gösterdiğini bildirdi.

SİPARİŞ VERİLDİ – TÜM EKİBE YOLLANACAK

Uzmanların yaptığı görüntü tahlilleri, okulun yanındaki Devrim Muhafızları yerleşkesinin hassas güdümlü bir Tomahawk füzesiyle vurulduğunu gösteriyor.

Bu, ne İsrail’in ne de İran’ın sahip olduğu bilinen bir seyir füzesi çeşidi.

Uydu imajları okulun ve yerleşkedeki birkaç binanın vurulduğunu gösterirken, doğrulanmış görüntüler da bölgenin art arda düzenlenen akınlarla maksat alındığını ortaya koydu.

ABD ordusunun haritaları da o sırada Minab dahil İran’ın güneyinde Amerikan operasyonları yürütüldüğünü doğruluyor.

Geçmiş yıllara ilişkin uydu manzaraları, okulun bulunduğu alanın daha evvel Devrim Muhafızları yerleşkesinin kesimi olduğunu gösteriyor.

Ancak alan, 2016’dan bu yana duvarlarla yerleşkeden ayrılmış durumda ve kendine ilişkin girişleri ve bahçeleri bulunuyor.

Ayrıca buranın okul olduğunu gösteren bilgiler internette kamuya açıktı.

Okulun kız ve erkek kısımlarına ilişkin internet sitelerinin akından evvelki aylarda arşivlenen imajlarında, okulun adresi de yer alıyordu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının başındaki isim, Mayıs ayında bir Kongre komitesine yaptığı açıklamada detay vermeden, okulun “Devrim Muhafızlarına ilişkin aktif bir seyir füzesi üssünde” bulunması sebebiyle soruşturmanın “karmaşık” olduğunu söyledi.

İran Dışişleri Bakanlığı ise bu iddiayı “temelsiz bir uydurma” olarak nitelendirdi.

Devrim Muhafızları, kapsamlı askeri, güvenlik ve ekonomik faaliyetlerinin yanı sıra birtakım toplum ve sıhhat tesislerini de işletiyor.

Bölge sakinleri BBC Farsça Servisi’ne, bu alanın daha evvel Devrim Muhafızlarına bağlı bir deniz tugayının üssü olarak kullanıldığını, lakin askeri kullanımının birkaç yıl evvel sona erdiğine inandıklarını söyledi.

Fotoğraflar, yerleşkedeki binalar arasında bir klinik ve oto yıkama tesisinin de bulunduğunu gösteriyor.

BBC, yorum almak üzere ABD Savunma Bakanlığı ve ABD ordusuyla irtibata geçti.

Yetkililer soruşturmanın sürdüğünü ve paylaşılacak yeni bir gelişme olmadığını söyledi.

‘Çoraplarından teşhis edildi’

Yıkılan okuldan kısa bir araç seyahati aralığında, öğrencilerin ve öğretmenlerin birçoklarının defnedildiği mezarlık bulunuyor.

Aileler her akşam mezarların başında toplanıyor.

Anneler çocuklarının fotoğraflarının üzerindeki tozu siliyor.

Anne ve babalar, hava karardıktan sonra da uzun müddet mezarların başında oturup dua ediyor.

Etraflarında çocuklar, hayatları yarıda kalan kardeşlerinin mezar taşları arasında oynuyor.

Masoumeh Mehran Shekhabadi, dokuz yaşındaki kızı Setayesh’in mezarını her gün ziyaret ediyor ve birden fazla vakit gecenin ilerleyen saatlerine kadar burada kalıyor.

Saldırının akabinde okula koşan velilerden biri de oydu.

Sesi titreyerek anlatıyor:

“Ortada okul yoktu. Sırf duman, çocukların saçları, bir tarafta bir el, başka tarafta bir ayak vardı. Kesimlere ayrılmışlardı.”

Masoumeh kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“Yalnızca Setayesh’e değil, bütün çocuklara seslenip durdum: ‘Çocuklar, neredesiniz?'”

Masoumeh, Setayesh’in ailesine mevt haberinin fakat sonraki sabahın birinci saatlerinde doğrulandığını söylüyor.

Kendisine tekraren kızının hangi renk çorap giydiğinin sorulduğunu, krem rengi olduğu karşılığını verdiğini hatırlıyor.

Setayesh’in kimliği çoraplarından tespit edilmiş.

Annesinin anlattığına nazaran dokuz yaşındaki Setayesh öğretmen olmak istiyordu:

“Oyuncak bebeklerini koltuğa dizer ve ‘Ben sizin öğretmeninizim. Artık ilkokuldayım, münasebetiyle öğretmenim’ kederi.”

Buradaki birçok ebeveyn için olduğu üzere Masoumeh’nin yaşadığı yas da öfkeyle iç içe geçmiş durumda.

“Bu çocukların kanı yerde kalmasın diye Trump yok olup gitsin” diyor.

‘Okula öğrenmeye gitmişlerdi’

İran hükümeti, konuşmalarda, memleketler arası platformlarda ve devlet medyasının yayınlarında Minab’dan tekraren kelam etti.

Hatta müzakerecileri taşıyan bir uçağa, yetkililerin daha evvel açıkladığı can kaybı sayısına atıfla “Minab-168” ismi verildi.

Saldırı, İslam Cumhuriyeti idaresine Washington’ın askeri harekâtını anlatma biçimine karşı güçlü bir telaffuz sunuyor.

Savaş İranlıları ikiye böldü.

Hükümetin muhalifleri gözaltına alma geçmişine ve art arda yaşanan protesto dalgalarında ölümcül güç kullanmasına öfkeli kimi bireyler, hava hücumları başladığında bunu kutladı.

Dışarıdan uygulanacak askeri baskının sonunda rejimi zayıflatacağını, hatta devireceğini umuyorlardı. Hükümet karşılarından kimileri BBC’ye, Minab’daki saldırıyı büyük bir darbe olarak gördüklerini söyledi.

Saldırı, sadece belli gayeleri hassas biçimde vuran, sivillerin ziyan görmediği bir savaş fikrinin savunulmasını imkânsız hâle getirdi. Tıpkı vakitte yetkililere, kendilerini yabancı taarruzlara karşı İran halkının savunucuları olarak sunma fırsatı verdi.

Amaineh, Minab’daki mezarlığı ziyaret ederek eski öğrencilerinin mezarları arasında yürüyor.

Yakındaki anma duvarında, o cumartesi sabahı konutlarından çıkıp bir daha dönemeyen çocukların, okul çalışanlarının ve velilerin yüzleri yer alıyor.

Setayesh’in annesi hâlâ küçük kızının mezarının başında oturuyor.

“Bu çocukların hatası neydi? Silah mı taşıyorlardı? Yanlarında bir kalem, bir kitap, bir defter ve bir okul çantası vardı. Silahları yoktu… Okula öğrenmeye gitmişlerdi.”

Jasmin Dyer bu habere katkıda bulundu.

Nawal Al-Maghafi, hazırladığı hiçbir içeriğin BBC Farsça Servisinde kullanılmaması şartıyla İran’dan bildiriyor. Bu kısıtlamalar, İran’da faaliyet gösteren bütün uluslararası medya kuruluşları için geçerli.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan evvel çeviriyi bir BBC gazetecisi denetim etti. .