ABD Donanması Güney Çin Denizi’nde tansiyona sebep oldu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ABD Donanmasına ilişkin güdümlü füze muhribinin Çin’in kıyıdaş bölge ülkeleri ile egemenlik ihtilaflarının olduğu Güney Çin Denizi’nde seyretmesi, iki ülke ortasında tansiyona sebep oldu.

Çin, Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhribi USS Hopper’ın, “yasa dışı olarak kara sularına girdiğini” sav ederken ABD, geminin seyrinin “seyrüsefer hakları ve serbestisi” çerçevesinde milletlerarası hukuka uygun bir “masum geçiş” olduğunu ve “aşırı egemenlik tezlerine meydan okumayı” amaçladığını savundu.

Çin Halk Kurtuluş Ordusu Güney Cephe Komutanlığı yaptığı açıklamada, ABD muhribinin, “Çin’in kara suları” olarak tanımladığı, Çinlilerin “Şişa”, Vietnamlıların “Hoang Sa” ismini verdiği Paracel Adaları etrafındaki sulara müsaadesiz girdiğini ileri sürdü.

Komutanlığa bağlı hava ve deniz kuvvetlerinin gemiyi “yasalara uygun olarak takip ettiği, uyardığı ve bölgeden uzaklaştırdığı” belirtilen açıklamada, ABD’nin hareketinin, “Çin’in egemenliğini ve güvenliğini ihlal ettiği” savunuldu.

Açıklamada, “Bu aksiyon, ABD’nin Güney Çin Denizi’nde ‘sürekli risk yaratan’, ‘barışı ve istikrarı bozan’ bir aktör olduğunu bir kere daha göstermiştir.” sözüne yer verildi.

“Masum geçişe tek taraflı kısıtlama getirmek milletlerarası hukuka aykırıdır”

ABD’nin Pasifik’teki 7. Filosundan yapılan açıklamada ise geminin seyrinin, “seyrüsefer hakları ve serbestisi” çerçevesinde memleketler arası hukuka uygun bir faaliyet olduğu belirtildi.

USS Hopper’ın, “aşırı egemenlik iddiasına” husus olan bölgedeki seyrinin, “Seyrüsefer Serbestisi Operasyonu” kapsamında bir faaliyet olduğunun altı çizilen açıklamada, faaliyetin, “Çin, Tayvan ve Vietnam’ın pak geçişe yönelik kısıtlamalarına meydan okuyarak ülkelerin seyrüsefer haklarını ve özgürlüklerini ve denizlerin milletlerarası hukuka uygun yasal kullanımını müdafaayı amaçladığı” tabir edildi.

Güney Çin Denizi’ndeki geniş ve yasa dışı egemenlik savlarının denizlerde seyrüsefer ve uçuş serbestisini, özgür ve manisiz ticareti ve ekonomik fırsatlardan serbestçe yararlanılmasını tehdit ettiği belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Çin, Vietnam ve Tayvan, Paracel Adaları’nda egemenlik argüman ediyor. Her biri, askeri araçların ve savaş gemilerinin kendi kara suları olarak gördükleri bölgeden her suçsuz geçişi için müsaade almasını yahut evvelden haber vermesini talep ediyor. Bu, memleketler arası hukukun ihlalidir. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Mukavelesi’nde sözünü bulan memleketler arası teamüle nazaran, savaş gemileri dahil tüm devletlerin gemileri iç deniz olan bir bölgeden temiz geçiş hakkına sahiptir. Günahsız geçişe tek taraflı olarak müsaade yahut evvelce ihtar kısıtlaması getirmek memleketler arası hukuka terstir.”

Açıklamada, ABD’nin tüm ülkeler için seyrüsefer serbestisini unsur olarak savunduğu, memleketler arası hukukun verdiği yetkiyi aşarak bu hakkı kısıtlayan ülkelere karşı denizlerdeki hakları ve özgürlükleri koruyacağı, milletlerarası toplumun hiçbir üyesinin korkutma ve tehditle bu haklarından vazgeçmeye zorlanmaması gerektiği vurgulandı.

Çinlilerin “Şişa”, Vietnamlıların “Hoang Sa” ismini verdiği, Çin, Tayvan ve Vietnam’ın egemenlik argüman ettiği Paracel Adaları, 1974’te yaşanan kısa vadeli savaşın akabinde Çin’in denetimine geçmişti.

Güney Çin Denizi anlaşmazlığı

Güney Çin Denizi, kıyıdaş ülkelerin İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde bağımsızlıklarını kazanmasından bu yana egemenlik ihtilaflarına bahis oluyor.

Çin, birinci kere 1947’de yayımladığı haritayla Güney Çin Denizi’nin yüzde 80’inde egemenlik tezinde bulunuyor. Filipinler, Vietnam, Brunei ve Malezya üzere kıyı komşusu ülkeler de bölgede hak sav ediyor.

Başta Paracel ve Spratly adaları olmak üzere bölgedeki adacık, resif, kayalık ve deniz bentleri üzerindeki egemenlik ihtilafları, vakit zaman ülkeler ortasında gerginliklere yol açıyor.

Çin’in ihtilaflı adalarda askeri üsler inşa etmesi ve sivil gemi filolarını uzun periyodik bulundurmasına bölge ülkelerinin yanı sıra ABD karşı çıkıyor.

Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi, 2016’da Filipinler’in müracaatıyla verdiği kararda, Çin’in, Güney Çin Denizi’nde tek taraflı egemenlik taleplerinin yasal olmadığına hükmetmişti.